In zijn sombere kasteel Duivelsteen brengt Gerard de Duivel zijn dagen door met braspartijen en gruweldaden. Algauw heeft het Duivelsteen van Gent de naam behekst te zijn. Geen wonder dat het later een tehuis voor krankzinnigen wordt. Een van hen schrijft koortsachtig alle verhalen over het Duivelsteen op, het ene nog verwarder dan het andere. Wat bijvoorbeeld te denken van de noodlottige liefde die zich in het Duivelsteen voltrokken zou hebben?
De griezelroman Duivelsteen kun je nu integraal en gratis lezen op het web. Hier vind je alle info rond de nieuwe uitgave van dit boek in de reeks Mysterieus België, de uitgave als ebook... en het moordspel/stadsspel Mysteries van het Duivelsteen.
Ik ben een zoon van de Duivel.
Om de dertien jaar word ik herboren.
Nu ben ik al oud. En toch nog zo jong.
Als ik straks sterf, ben ik er even niet.
Maar daarna hervat ik weer mijn eeuwig leven.
Ik ben een vampier die zich niet voedt met bloed.
Ik voed mij met verhalen.
Ik verzamel de verhalen die tot mij komen en ik schrijf ze op in mijn nachtboek.
Met de ogen wijd open luister ik naar de stemmen.
En wat ze zacht voor zich heen fluisteren, schrijf ik op bij het zwakke licht van een stompje kaars.
Ik leef in een eindeloze nacht. Als een wezen van de duisternis waaruit ik werd geboren.
Ik ben onzichtbaar, ik heb geen spiegelbeeld.
Deze verhalen zijn de enige reden van mijn bestaan.
Zij alleen bewijzen dat ik besta - want wie anders zou ze geschreven hebben?
Ik vertel mijn verhalen aan eenieder die het horen wil.
Maar wie kan ze horen in de ondergrondse krochten van het Duivelsteen?
De schaarse passanten niet.
De broeders en zusters hierboven niet.
Aan mijn voeten ligt een vunzige hoed.
De gasten van het Duivelsteen zouden er bij wijze van bedankje een koperen cent in gooien als zij niet net als u en ik vastgeketend waren in een krib, in een wieg, in een stinkende houten bak.
En waar zouden zij - arme krankzinnige drommels - die koperen centen halen?
Daarom schrijf ik ze op, mijn verhalen.
Als evenzovele bewijzen van mijn bestaan.
Bij het zwakke licht van een stompje kaars.
In mijn eeuwigdurende nacht.
In de donkere stolp waar ik woon.
In deze tochtige vochtige baarmoeder waar ik geduldig wacht tot ik word herboren.
Het verhaal van de zonen van de Duivel begint in 1213.
Zeger de Tweede, burggraaf van Gent, wordt gezegend met een zoon.
Hallellujah!
De zoon van Zeger de Tweede wordt Geraard Vilain genoemd.
Op zijn dertiende verjaardag vraagt zijn vader hem mee op kruistocht te trekken. Op naar het Heilig Land!
‘Het zal mijn hardvochtige en ongemeen wrede zoon goed doen,’ denkt de vader.
Maar Geraard weigert.
En de volgende dag vindt men zijn vader dood in zijn bed.
‘Vermoord door zijn eigen vlees en bloed!’ fluistert men in de goede stad Gent.
En voortaan noemt eenieder de nieuwe burggraaf van Gent ‘Geraard de Duivel’.
Geraard de Duivel laat een somber kasteel bouwen.
Het Duivelsteen heeft dikke muren.
Het Duivelsteen heeft een indrukwekkende Rode Toren.
Het Duivelsteen heeft een crypte en daarboven twee naast elkaar gelegen hallen van elk twee verdiepingen, waarvan de gewelven gestut worden door zware ronde zuilen.
In het Duivelsteen brengt Geraard de Duivel zijn dagen door met braspartijen en gruweldaden.
In het Duivelsteen schenkt zijn vrouw hem een zoon, die ook Geraard moet heten.
De zoon heeft een even donkere huidskleur als de vader. En hetzelfde zwarte haar.
Daarom wordt de zoon ‘Geraard de Moor’ genoemd.
Of kortweg: ‘de Moor’.
Geraard de Duivel vindt het niet prettig dat hij zo bruin is van vel en zo zwart van haar. Maar daar kan hij zijn vrouw toch onmogelijk de schuld van geven?
Hij kan het haar wel kwalijk nemen dat zijn zoon even bruin is van vel als hijzelf. En even zwart van haar.
Daarom schopt hij haar dood.
Hallellujah!
Korte tijd later worden Geraard de Duivel en Geraard de Moor verliefd op hetzelfde mooie meisje.
Haar naam is Jacoba van Zottegem.
De Duivel stuurt de Moor naar de Rode Toren, om er met twee schippers een reis naar Zeeuws-Vlaanderen te bespreken.
In werkelijkheid moeten ze de Moor aan handen en voeten gebonden, in een zak, van de toren in het water te gooien.
De zoon vertrouwt de vader niet.
In een herberg zet de Moor vrolijk de bloemetjes buiten.
Wanneer de Duivel met de twee schippers een glas wil drinken op de goede afloop van de zaak en de schemerige trap van de Rode Toren bestijgt, denken de huurmoordenaars dat zij met de Moor te maken hebben.
Ze slaan de vader bewusteloos en stoppen hem aan handen en voeten gebonden in een zak.
En ze gooien de zak in het water.
En dit is het voorlopige einde van Geraard de Duivel.
Hallellujah!
Geraard de Moor sterft op het einde van de dertiende eeuw.
Met hem sterft ook het riddergeslacht van het Duivelsteen.
Maar zijn schanddaden en die van zijn vader leven voort.
Het Duivelsteen is behekst, fluistert men in de goede stad Gent.
Het Duivelsteen is een spookslot, waar vader en zoon elkaar rusteloos achtervolgen.
En elke dertien jaar of zo wordt hij hier ergens opnieuw geboren.
Een zoon van de Duivel...
In de veertiende eeuw wordt het Duivelsteen gekocht door de goede stad Gent.
Daarna is het een ridderverblijf, een stapelplaats, een tuchthuis, een gevangenis, een klooster, een school.
Een jonge vrouw, aan handen en voeten gebonden en in een leren zak gestopt, wordt van de Rode Toren in het water geworpen. Waarom en door wie vertelt het verhaal niet.
Ik heb haar schim gezien.
Ook zij doolt nog steeds rond in het Duivelsteen.
Men heeft haar al vaak waargenomen achter een van de dertien grote spitsboogvensters.
Soms hoort men haar nog wel eens in het water plonzen.
Al kan dat natuurlijk ook de Duivel zijn.
In 1623 wordt het Duivelsteen een ‘dolhuis’ voor krankzinnigen en een tehuis voor mannelijke wezen.
En nu, tweehonderd jaar later, is mijn vader de baas van dit gekkenhuis, waar ik met mijn ellendige lotgenoten vastgeketend lig aan lenden, polsen en enkels, op vies stro dat krioelt van ratten, in vochtige en tochtige kerkers.
Als wij ons goed gedragen, kunnen we na verloop van tijd een eigen hok krijgen.
Ik luister naar de verhalen van mijn lotgenoten.
Ik noteer ze in mijn nachtboek:
Een man wordt wakker in de tuin achter zijn huis.
Op zijn blote voeten. In het kletsnatte gras.
Rillend van de kou.
Een volle maan belicht de zo vertrouwde tuin en tovert die met grauwe tinten om in een onaards landschap.
De bladerloze takken van de bomen reiken als knokige armen naar de sterren.
De man herinnert zich nog goed dat hij in zijn bed in slaap is gevallen. Maar hij weet niet meer wanneer, hoe en waarom hij vervolgens naar buiten is gelopen.
De man probeert de deur van zijn huis te openen, maar die blijkt stevig vergrendeld te zijn.
Door het raam van zijn slaapkamer valt een warm en uitnodigend licht naar buiten.
De man rept zich naar het venster en ziet dat zijn vrouw in slaap is gevallen, terwijl de kaarsen nog branden.
De man kijkt naar zijn slapende vrouw.
Hoe vreemd ligt zij erbij, in het onnatuurlijke schaduwspel van de kaarsvlammen.
Haar haren zijn van stro met de kleur van sepia.
Haar huid is een vel van oker.
Een vel perkament.
Zachtjes klopt de man op het raam en zijn vrouw wordt wakker.
Ze gaat rechtop zitten in hun bed, ze tuurt naar het venster en kijkt hem recht in de ogen.
De man glimlacht haar geruststellend toe, maar zij spert haar mond open en schreeuwt.
Zijn vrouw schreeuwt zoals verschijningen in nachtmerries schreeuwen: zonder geluid te maken.
Zijn vrouw schreeuwt en de man heft zijn arm op om haar duidelijk te maken dat zij niet bang moet zijn.
Hij is het!
Hij is het maar die slaapwandelend in de tuin is beland!
(Al begrijpt hij niet hoe hem dat is gelukt, want de deur was vergrendeld en hoe komt het toch dat de bomen in één enkele nacht al hun bladeren hebben verloren?)
Dan pas ziet de man wat de doodsangst van zijn vrouw verklaart:
De witte beenderen van zijn onderarm die scherp afgetekend overgaan in de botten van zijn polsgewricht.
De kootjes van zijn vijf vingers die slechts door resten bindweefsel worden samengehouden.
De flarden van een halfvergane lijkwade die wapperen in de wind.
Ik denk dat ik al dertien ben geworden.
Ik heb de jaren niet geteld - maar zo voelt het aan: al dertien jaar zit ik als een berooide schooier in een kille kelder van het Duivelsteen.
Ik vervloek mijn vader in alle talen.
Hij wil zo graag de weldoener van de ellendelingen genoemd worden.
Hij wil zo graag met genadige gebaren het vege volkje van de stegen zegenen.
Maar mij heeft hij nooit gezegend. Want mijn vader wil hij niet zijn.
Wat heb ik misdaan?
Ik weet het niet.
Ik besta.
Blijkbaar volstond dat om mij op te sluiten in de vergeetputten van het Duivelsteen, waar ik langzaam maar zeker mag schimmelen als het handvol brokken bedorven brood dat ik dagelijks toegeworpen krijg.
Dank u voor dit dagelijks brood, vader.
Dank u voor de kom brak water.
Ik mompel, ik schreeuw, ik fluister zoals mijn gekke vrienden en vriendinnen voortdurend mompelen, schreeuwen, fluisteren.
‘Moge God hem geven wat hij mij gaf!’
Versta mij niet verkeerd: ik vervloek mijn vader niet en geen haar op mijn hoofd denkt eraan kwaad te spreken over hem - waarom zou ik ook?
Als hij geen mededogen aan de dag legt voor mij, zal de Heer hem ongetwijfeld naar lichaam en ziel met hetzelfde belonen.
Nee...
Nee, hij mag dan hard en wreed geweest zijn voor mij, nog harder en wreder dan ik met mijn scherpste pen kan beschrijven, haatdragend ben ik niet.
Ik ben zijn zoon, maar ik mag zijn zoon niet zijn. En meer valt hierover niet te zeggen.
‘Af!’ heeft hij geroepen - en ik liet àf.
‘Koest!’ heeft hij gezegd - en ik hou mij koest in mijn hok in de kelders van het Duivelsteen, tussen de andere verschopte verstotelingen.
Hoe graag zou ik op een eenvoudig verzoek van zijn kant niet vriendelijk met mijn staart kwispelen!
Ik zou hem zelfs nog beleefd een poot geven ook!
Ik weet niet waaraan ik deze behandeling heb verdiend.
Ik herinner me geen leven vóór dit leven dat nauwelijks een leven genoemd mag worden.
Ik weet niet hoe lang ik al verteer in mijn donker hok.
De eerwaarde heer Triest is de enige gezonde geest die nog het woord tot mij wenst te richten.
Hij heeft mij een sleutel gegeven waarmee ik mij kan ontketenen.
Maar ik durf niet naar buiten. Ik durf niet naar boven.
Het licht zou pijn doen aan mijn ogen.
De zon zou mijn huid verzengen.
Zwartgeblakerd.
Liever lig ik in mijn kribbe.
Liever lig ik in deze wieg waar ik slaap en droom en mijn dromen neerschrijf bij het zwakke licht van het stompje kaars dat de eerwaarde heer Triest mij heeft gegeven.
Ik mag zijn pen en zijn inkt gebruiken.
Ik schrijf in zijn schone schrift: mijn nachtboek.
Hij leerde mij schrijven, de eerwaarde heer Triest.
Hij leerde mij lezen.
Hij leerde mij alles.
Hij zegt dat mijn ongeluk veroorzaakt wordt door het nog grotere ongeluk dat mijn vader ten deel is gevallen.
‘Je vader heeft zielsveel gehouden van je moeder, mijn jongen’ zegt de eerwaarde heer Triest. ‘En je moeder stierf in het kraambed waarin jij werd geboren.’
Mijn vader heeft me de dood van mijn moeder nooit vergeven.
En het is daarom dat ik moet weggestopt worden voor de wereld.
Het is daarom dat geen enkele gezonde geest nog het woord tot mij mag richten.
Met niemand mag ik spreken.
Met niemand die boven mij woont en werkt in dit vervloekte huis.
Behalve dan met de eerwaarde heer Triest.
Hij is het licht in mijn ogen.
Hij is het licht in mijn duisternis.
Hij is mijn vriend.
De eerwaarde heer Triest drukt me op het hart dat ik moet bidden voor mijn vijanden.
En ik bid voor mijn vader.
Dagelijks.
Een kort schietgebedje.
‘Moge God hem geven… Etcetera.’
Ik denk dat ik stervende ben.
Ik denk dat ik een levende dode ben.
Dat ik een behekst kasteel bewoon in het hart van een verdoemde spookstad.
Ik luister naar de verhalen van mijn lotgenoten, naar de schimmen om mij heen, naar de stemmen van die andere levende doden.
Ik teken ze op bij het zwakke licht van een stompje kaars - hun verhalen.
In mijn nachtboek, een zwartboek.
Met stilaan verflauwende stem dicteren zij mij - een vagebond die al met één poot in het vagevuur staat - hun allerlaatste woorden.
Ik stel mij voor dat dit ons testament moet zijn, waarmee onze laatste wil zal geschieden.
Met verkleumde vingers kras ik de geschiedenis van het Duivelsteen neer.
Er lijkt geen einde aan te komen.
Het is een hels gewrocht, doorweven met de gruwelijkste vertellingen van waanzin en dood, waardoor de goede stad Gent voor eeuwig en een dag werd getekend.
Ik schrijf ze neer. Ik ban ze uit.
De scherven van schaamte. De splinters van mijn.
En van mijn angsten: het geraamte.
Ik luister naar de woorden die zich vormen in mijn hoofd.
Ik luister naar zinnen die gaan zingen omdat ze me nu eenmaal niet door de eerste de beste dwaze geest werden ingefluisterd, maar door een machtige, lichtschuwe muze.
Ik luister. Niemand kan haar horen behalve ikzelf.
Ik luister en schrijf met verkleumde vingers ons dierbaar testament.
Op duurbaar perkament.
Voor geesteszieken is er geen plaats in de hospitalen.
En dus worden ze verstoten.
Opgesloten in dolhuizen, in krochten en crypten.
‘Sinds kort beginnen geneesheren zich te interesseren voor het lot van de geesteszieken,’ zegt mijn goede vriend, de eerwaarde heer Triest.
In Gent is er dokter Guislain, maar de eerwaarde heer Triest was al veel langer met ons lot begaan.
Hij richtte een orde op van Zusters van Liefde.
Hij richtte een orde op van Broeders van Liefde.
En de Zusters & Broeders ontfermen zich over ons.
Over de vondelingen, over de verlaten kinderen, over de wezen en de geesteszieken.
Mijn goede vriend de eerwaarde heer Triest wordt directeur van het Duivelsteen.
Zelfs als hij zich hoog boven ons bevindt, kunnen wij zijn stem nog tot beneden horen:
‘De zieken liggen vastgeketend op stro, in hun eigen vuil! Deze toestanden zijn mensonterend, mijnheer!’
Ik luister naar de stemmen.
Ik luister naar de oude, vreemde, spookachtige stemmen.
Zo ver weg. Zo nabij.
Gejaagd, fluisterend, achter gesloten deuren en luiken.
Ik luister naar de geluiden in dit huis van mij.
Mijn vader stommelt grommend de trap af.
Ik kan het horen aan zijn voetstappen: het is mijn vader die daar gaat.
Waarom is hij vanochtend weer wakker geworden?
Waarom zou hij die verdomde poort nu weer openen? Er is geen levende ziel, daarbuiten.
Zusters van Liefde maken kreunend, zuchtend, blazend de binnenplaats schoon.
En de drempels, het bordes.
Alsof er straks feest wordt gevierd.
Alsof er geweldige dingen staan te gebeuren.
Ik hoor ze bezig, ik hoor het allemaal - zoals ik het iedere ochtend hoor.
Ik open mijn ogen nog even - voorzichtig, tot spleetjes.
Een iel straaltje zonlicht valt door mijn keldergat naar binnen.
Mijn vader gromt dat hij de grote sleutel eindelijk heeft gevonden en ze knarst open - de grote poort van het oude Duivelsteen.
Ik hoor ze kraken en krijsen alsof de hele wereld vergaat, in al die grendels en al die sloten.
Nu zal iedereen wel wakker zijn in dit huis.
Met die gedachte sluit ik de ogen weer en ik slaap in.
En ik droom.
Ik droom dat de grote poort van het Duivelsteen wijd open zwaait.
Een Zuster van Liefde wil meteen het bordes schrobben, een andere twijfelt eraan of dat nog schoon te maken valt.
Duivenstront van jaren her heeft zich opgehoopt en is versteend tot een draak van een standbeeld van stinkende drek.
Ze zullen water nodig hebben, veel water om dit allemaal schoon te maken.
Maar mijn vader gromt dat al het water van de zondvloed nog niet voldoende zal zijn om deze draak van drek door te spoelen.
In mijn droom herinner ik mij een gezegde.
Het spreekt van muren die oren hebben. En ogen.
Als de muren van het Duivelsteen ogen of oren hadden, zouden zij in de loop der eeuwen zoveel hebben gezien en gehoord, dat ze zich nu nog onmogelijk konden sluiten.
Dit huis van mij is een slapeloos oud huis, denk ik nog in die droom van mij.
Mijn vader vertelt dat hij het meisje vond bij de Lieve.
Ze huilde. Hij schraapte zijn keel.
Eerst merkte ze hem niet eens op.
Hij raakte haar schouder aan en vroeg waarom ze huilde.
Het meisje sprong bevend op.
Haar jurk was gescheurd en ontblootte haar schouder.
Even leek het of het meisje op de vlucht zou slaan, maar hij nam haar bij die blote schouder.
Haar huid onder zijn hand was koel als marmer.
Hij fluisterde haar toe dat ze niet hoefde te schrikken.
Ze had niets te vrezen.
Waarom zat ze hier zo heel alleen te huilen?
Het meisje rukte zich los.
Ze gilde dat hij haar niet mocht aanraken of dat ze anders in de Lieve zou springen.
Hij vroeg of iemand haar kwaad had gedaan.
Ze kreunde als een gewond dier: ‘O ja, o ja, o ja...’
Hij vroeg wie haar dan kwaad had gedaan.
Ze snikte.
‘Iedereen!’ snikte ze.
Maar wat voor kwaad men haar had gedaan, wilde of kon ze niet zeggen.
Mijn vader legde een arm om haar schouder.
Hij fluisterde haar in het oor dat ze nu maar niet meer moest huilen.
Waar kwam ze vandaan?
‘Ik ben gevlucht…’ brabbelde ze. ‘Ik ben... ontvlucht.’
Maar waar ze vandaan was gevlucht, wilde of kon ze niet zeggen.
Ze was verloren, zei ze.
Ze was verdwaald.
Ze was niet van Gent, nee ze was hier niet geboren.
Ver van hier was ze geboren. Ver van hier.
De maan brak door de wolken en hoewel het vrij donker bleef, meende mijn vader iets te zien schitteren op de bodem van de Lieve.
Hij wreef zich in de ogen.
Dit moet een droom zijn, dacht hij.
Het was dan ook een droom van een meisje.
‘Een ring,’ mompelde het meisje. ‘De ring die hij me heeft gegeven. Hij viel in het water terwijl ik hier zat te huilen.’
Mijn vader vroeg wie haar die ring had gegeven, maar het meisje haalde de schouders op.
Mijn vader wilde het schitterende juweel opvissen, maar het meisje hield hem tegen.
Als hij de ring uit het water haalde, zou zij in het water springen, zei ze.
Mijn vader stelde zich voor als Gerard Zeegers, huisbewaarder van het Duivelsteen.
Het meisje zei dat hij al grijze haren had.
Dat kon mijn vader niet ontkennen.
Hij kreeg zijn eerste grijze haren, daar, bij zijn slapen, toen zijn vrouw stierf in het bed waarin zijn zoon werd geboren.
Daar, in zijn baard, had hij er ook.
Grijsblauwe haren.
Het meisje vroeg waarom hij naar hier was gekomen.
Mijn vader antwoordde dat hij het zelf niet wist.
Hij had een zakelijke afspraak in de stad.
Hij had een copieuze maaltijd genoten.
Hij had daarna misschien net iets te veel brandewijn gedronken.
Toen zag hij haar plotseling op de oever van de Lieve zitten.
Ze leek zo jong.
‘Hoe oud ben je?’ vroeg hij.
Het meisje huiverde en zei dat ze het koud kreeg.
‘Kom dan mee met mij, naar huis,’ stelde mijn vader voor.
Het meisje schudde het hoofd. ‘Nee, ik blijf hier.’
‘Je kunt hier niet blijven, niet de hele nacht. Hoe heet je?’
Het meisje fluisterde: ‘Ik weet het niet meer...’
‘Ik zal je Lieve noemen,’ zei mijn vader. ‘Is dat goed?’
Het meisje knikte.
‘Je kunt hier niet blijven, Lieve. Kom mee met mij.’
Lieve schudde het hoofd. ‘Ik blijf hier.’
‘Niemand weet wat ’s nachts zoal kan gebeuren in een stad als Gent, Lieve, met een jong en mooi meisje als jij...’
Een hele nacht zo helemaal alleen in een vreemde stad... dat was uitgesloten, zei mijn vader.
‘Kom, geef me je hand,’ zei mijn vader.
Lieve deinsde achteruit. ‘Raak me niet aan!’
‘Roep niet zo, Lieve. De mensen zullen je horen... Ik zal je niet meer aanraken, dat is beloofd.’
Maar dan moest ze met hem meekomen.
Want de nacht was donker en koud.
En zo deed de mooie Lieve haar Blijde Intrede.
Zo deed Lieve haar Blijde Intrede in het Duivelsteen.
Volgens mijn vader althans.
Zo.
En niet anders.
Gent is een oude stad van oude verhalen.
Oude verhalen van liefde en dood.
En nu voegt de familie Zeegers een heel eigen verhaal toe aan deze eindeloze kring van verhalen.
Een heel eigen verhaal van liefde en dood.
Hoe dit verhaal moet klinken?
Ik weet het niet.
Ik weet het nog niet.
Mijn vader heeft het personeel verteld in welke omstandigheden hij Lieve heeft aangetroffen bij het dode water van de Lieve, in de schaduw van het Gravensteen, en toen iemand aan Lieve vroeg wat er met haar was gebeurd, daar bij het dode water van de Lieve... toen begon zij te huilen.
Haar tranen kwamen van zo diep dat mijn hart kromp van medelijden.
Er was eens...
Er was eens een jonge knappe minnestreel - laten we hem Willem noemen.
De jonge knappe minnestreel ging als page in dienst van de burggraaf van Gent, van Geraard de Moor, de zoon van de Duivel.
Wellicht herinnert u zich nog dat Geraard de Moor trouwde met de mooie Jacoba van Zottegem, nadat zijn vader jammerlijk was verdronken.
Nu werd de jonge knappe minnestreel verliefd op de mooie Jacoba.
Willem componeerde een lied voor Jacoba, waarin hij een ideale vrouw bezong zonder naam.
Hij componeerde een lied waarin hij haar de liefde van zijn leven noemde.
En ieder die het hoorde, dacht dat zij niet echt bestond - die ideale vrouw, die liefde van zijn leven.
Ieder dacht dat zij een droombeeld was.
Maar Willem en Jacoba... zij wisten wel beter.
Geraard de Moor kreeg argwaan. Hij onderwierp zijn page aan een kruisverhoor.
Willem bekende dat de liefde van zijn leven vlees en bloed had gekregen, dat zijn droom werkelijkheid was geworden, dat zijn ideale vrouw een naam had...
En omdat hij zo meteen niks beters kon bedenken, gooide hij er de naam Marguerite uit.
Het was een naam die klonk als de naam van een bloem.
Toevallig heette de vrouw van een man die zich een vriend van graaf Geraard noemde ook zo.
De Moor vond het best wel een goeie grap dat zijn zogenaamde vriend werd bedrogen door zijn knappe jonge page.
En de mooie Jacoba?
Zij werd heel erg boos toen ze hoorde hoe Willem aan haar gemaal had verteld dat hij in zijn liederen niet haar charmes bezong, maar die van ene Marguerite.
De mooie Jacoba was jaloers. Zo jaloers!
Ze drong er bij Willem op aan dat hij, als bewijs van zijn gevoelens voor haar - en voor haar alleen - een ballade zou componeren - voor haar alleen - waarin hij haar alleen - die Ene, de Liefde van zijn Leven - uitdrukkelijk bij haar ware naam zou noemen.
En Willem schreef dit lied voor de mooie Jacoba.
En hij noemde de liefde van zijn leven in dit lied bij haar ware naam.
En hij zong dit lied voor haar en voor haar alleen.
Jacoba droeg de tekst van de ballade altijd op haar lichaam, dicht bij haar hart.
Op een dag, toen zij zich bukte, werd het stukje perkament gegrepen door een windvlaag.
Geraard de Moor slaagde erin een blik te werpen op de tekst.
Hij begreep meteen dat zijn jonge knappe page hem bij de neus had genomen.
Hij knarsetandde.
De wraak van Geraard de Moor, zoon van de Duivel, zou vreselijk zijn!
Tijdens een jachtpartijtje schoot graaf Geraard de nietsvermoedende minnestreel - ‘per ongeluk,’ beweerde hij - een pijl door het hart.
Vervolgens rukte hij dat hart uit, liet het koken en zette het voor aan de vrouw door wie hij was bedrogen.
Achteraf vroeg hij de mooie Jacoba of de maaltijd die hij speciaal voor haar had bereid lekker had gesmaakt.
En of ze er een idee van had wat ze had gegeten.
Toen de mooie Jacoba van haar gemaal vernam wat hij had gedaan, gooide ze zich uit de Rode Toren in het water.
Men zegt dat de lichamen van de knappe minnestreel en zijn mooie Jacoba later werden opgegraven en nu voor eeuwig rust hebben gevonden, dicht bij elkaar, in een geheime ondergrondse tombe van het Duivelsteen.
En men zegt dat in de tombe het laatste vers van De Ballade van Willem voor Jacoba werd gegraveerd:
Als ik sterf, zul jij in mij wonen
in de schaduw van het graf.
Mijn vader wil trouwen met Lieve.
Hij heeft een brief geschreven naar zijn oudste zoon, naar Pieter.
Naar de grote broer die ik alleen mag horen, die ik nooit mag zien en nooit mag spreken.
Mijn grote broer Pieter verblijft ergens in een ver buitenland.
Mijn vader heeft de eerwaarde heer Triest om raad gevraagd.
Hoe moet hij een en ander formuleren, zodanig dat de gevoelens van zijn zoon niet worden gekwetst?
De eerwaarde heer Triest heeft hem goede raad gegeven.
De eerwaarde heer Triest heeft mij verteld wat er in de brief te lezen stond:
Ik vrees dat de schoonheid van Lieve geen verontschuldiging kan zijn voor mijn dwaasheid.
Mocht je Lieve niettemin toch als je moeder willen beschouwen, stuur mij dan asjeblief een boodschap in die zin.
Er is geen boodschap gekomen.
Mijn grote broer Pieter is zelf gekomen, onverwijld, naar Gent.
Mijn vader heeft hem gesproken in de Rode Toren, in het salon dat ik nooit heb gezien met deze twee ogen.
Ik was niet uitgenodigd. Lieve evenmin.
De eerwaarde heer Triest was wel aanwezig.
Ziehier zijn relaas:
Lieve heeft zich teruggetrokken in de Rode Toren.
Ze heeft daar al een eigen kamer.
Mijn grote broer Pieter heeft haar nog niet te zien gekregen.
Mijn vader en de eerwaarde heer Triest vinden het beter zo: eerst moet de vader met zijn zoon overleggen, en daarna kan de zoon zijn nieuwe moeder zien.
Mijn vader vraagt wat zijn zoon te zeggen heeft over de kwestie.
Mijn grote broer Pieter zegt dat hij er niks over te zeggen heeft.
Hij is nog vrij jong.
Hij kent zichzelf en zijn eigen hartstochten amper.
Hoe zou hij dan over zijn vader oordelen?
‘Op uw rijpe leeftijd trouwt u met een meisje dat niet eens haar eigen naam kent en dat u bij de Lieve hebt gevonden,’ zegt mijn grote broer Pieter. ‘Uw gedrag lijkt eigenaardig. Meer heb ik daar niet over te zeggen.’
‘Sinds de dood van je moeder - hoe lang is dat nu al geleden? dertien jaar! - ben ik alleen geweest,’ zegt mijn vader. ‘Zo kan ik toch niet langer verder? Het lot heeft beslist. Wie ben ik dat ik mij zou verzetten tegen het onverzettelijke lot?’
Mijn grote broer Pieter vertrouwt de eerwaarde heer Triest toe dat hij zijn vader niet begrijpt.
Hij is altijd zo voorzichtig geweest, zijn vader.
Zo vastberaden.
‘Als ik het nu nog was geweest, die een onbekende vrouw - wat zeg ik? een meisje nog! een vondelinge! - in de familie wilde opnemen... Ja, dat zou ik begrijpen!’
Maar zijn vader...
Wat heeft ze met hem gedaan?
Heeft zij hem soms betoverd?
Het is niet verstandig oude wonden weer open te rijten, drukt de eerwaarde heer Triest mijn grote broer Pieter op het hart.
Ze kunnen het verleden maar beter laten rusten en kijken naar de toekomst.
En mijn grote broer Pieter knikt.
Daar zijn ze de afgelopen jaren aardig in geslaagd - het verleden vergeten.
‘We moeten opnieuw beginnen,’ knikt hij. ‘Met een schone lei.’
Want wat is het leven anders dan telkens opnieuw beginnen?
Mijn grote broer Pieter zegt dat hij de kwestie graag geregeld wil zien voordat hij terugkeert naar het verre buitenland waar hij nog enkele dringende zaken heeft af te handelen.
‘Heel verstandig, mijn jongen,’ zegt mijn vader. ‘Dan is het ogenblik nu aangebroken om kennis te maken met je stiefmoeder.’
Naart Stuyck vertelt:
In het holst van de nacht flakkert een vuurgloed achter een kelderraam.
Een bakker stookt zijn oven.
De nachtwacht doet zijn ronde door de uitgestorven stad.
Het is net vier uur geworden.
Er wordt op het kelderraam geklopt.
De bakker neemt een half brood van de vorige dag van de plank.
Hij opent het raam.
Een klamme hand pakt het halve brood aan.
En de geheimzinnige klant verdwijnt.
Verdwijnt zonder een woord.
En zijn naam is Stuyck.
Naart Stuyck.
Aangenaam!
Lang geleden liet ik mijn vrouw hard werken voor mij.
En dan sloeg ik haar bont en blauw.
En dan verbraste ik haar zuurverdiende centen in de kroegen van Gent.
In de kroegen en bij de meiden.
En de naam is Naart Stuyck.
Aangenaam!
En de knappe minnestreel Willem - hij zingt:
Valsmunster, zwendelaar,
woekeraar, beroepsbandiet -
deze wijze les, vergeet ze niet.
Want of je nu je tijd verslijt
met zakken rollen, beurzen snijden,
de winst die gaat altijd...
En Naart Stuyck zingt het refrein in koor met de knappe minnestreel Willem:
Naar de kroegen en de meiden,
in de kroegen, bij de meiden,
verlies je de winst altijd!
In de kroegen, bij de meiden!
En Naart Stuyck vertelt:
Op een dag kreeg mijn vrouw er genoeg van.
Ik lag mijn roes uit te slapen.
Ze gooide een flesje vitriool over mijn kop.
En ze ging zich verhangen.
En mijn tronie was zo gruwelijk verminkt...
Mijn tronie was zo gruwelijk verminkt dat zelfs de Duivel voor mij aan de haal ging.
Voor de tronie van Naart Stuyck.
Aangenaam!
En als de Duivel voor mij aan de haal ging, dan zong ik een liedje.
Dan zong ik een liedje over de kroegen en de meiden!
En de knappe minnestreel Willem - hij zingt:
Polemiseer en declameer,
speel op luit en fluit of op cymbalen,
maak grappen en verzin verhalen.
Doe je al eens enig profijt
met kegelen, kaarten of beide -
je raakt die duiten kwijt!
En de afzichtelijke Naart Stuyck zingt het in koor met de knappe minnestreel Willem:
Aan de kroegen en de meiden,
in de kroegen, bij de meiden
raak je die duiten kwijt!
Ah de kroegen en de meiden!
En spaarde je met vlijt
een fortuin van jaargetijden,
van deugd en losbandigheid...
’t Gaat naar de kroegen en de meiden.
En Naart Stuyck vertelt:
Alleen bij nacht vertoon ik mij nog op straat.
Alleen bij nacht.
Alleen bij nacht bezoek ik nog de kroegen en de meiden.
Alleen bij nacht.
En als de ochtend in de lucht komt ga ik brood halen.
Als de ochtend in de lucht komt ga ik bij een bakker een half brood halen, van de vorige dag.
En dan grijns ik: ‘De naam is Naart Stuyck! Aangenaam!’
En de bakkers van Gent houden altijd een half brood voor mij klaar.
Want laten ze mij met lege handen gaan, dan valt hun deeg plat.
Dan bederft het meel.
Hoe ik precies aan mijn einde gekomen ben?
Geen mens die het weet.
Nee, ík zou het ook niet weten.
Maar ik mag dan ook nauwelijks menselijk genoemd worden.
Een feit is dat mijn ziel geen rust kent.
Een feit is dat ik bij nacht en ontij door de sloppen en de stegen dool.
Een vluchtende schaduw is alles wat je van mij te zien krijgt.
Een rauwe kreet is alles wat je van mij zult horen.
Een rauwe kreet:
‘Naart Stuyck! Aangenaam!’
De eerwaarde heer Triest vertelt...
... hoe hij Lieve die nacht volgde naar de Lieve.
En dat ze voortdurend achterdochtige blikken over haar schouder wierp, maar hem niet opmerkte.
En dat hij haar bij het Prinsenhof even uit het oog verloor.
Het Prinsenhof...
... van oudsher de verblijfplaats van de graven van Vlaanderen.
Waar in het jaar 1500 de latere keizer Karel werd geboren.
In de buurt van de Donkere Poort waart zijn schim nog rond.
Maar die nacht heeft de eerwaarde heer Triest de schim van keizer Karel niet zien verschijnen.
Al zag hij wel mijn grote broer Pieter wegduiken in de schaduwen van de Donkere Poort, waarin even later Lieve opdook...
De eerwaarde heer Triest volgde hen op veilige afstand.
Hij hoorde hen praten.
‘Ik kom hier vaak,’ zei mijn grote broer Pieter. ‘Meestal op de middag, wanneer het te warm wordt in huis.’
Het was die dag zo warm geweest dat je leek te stikken, zelfs in de schaduw van de bomen. Maar bij de Lieve was het koel en lag er zelfs iets ijzigs in de lucht.
‘Hoe eenzaam is het hier,’ zei mijn grote broer Pieter. ‘En zo verlaten... Je hoort niéts. Hoor je?’
En toen Lieve na een heel lange tijd nog niet geantwoord had, voegde hij eraan toe: ‘Je hoort het water hier slapen...’
En Lieve strekte zich uit bij de Lieve.
‘Ik zou de bodem van dit water wel eens willen zien...’ zei ze.
Niemand had de bodem van dit water ooit gezien. Misschien was het wel zo diep als de zee.
‘Als er iets schitterde op de bodem, zou ik kunnen zien hoe diep het water is,’ zei Lieve.
En ze boog zich voorover om te zien of er iets schitterde op de bodem van de Lieve.
‘Pas op of je valt nog in het water!’ zei mijn grote broer Pieter. ‘Kom, ik zal je bij de hand houden!’
Maar Lieve wilde het water met haar beide handen voelen, want het was alsof haar handen ziek waren, vandaag.
‘Het water zal ze genezen,’ zei ze.
En Lieve stak haar handen in het water.
En in het ijle maanlicht keek mijn grote broer Pieter naar haar spiegelbeeld.
Het rimpelde in het zachte briesje.
En het was alsof haar lange blonde haren op het water dreven.
‘Ophelia,’ glimlachte mijn groter broer Pieter. ‘Ken je Ophelia, Lieve? Ophelia is een personage uit een toneelstuk van William Shakespeare. Hamlet kan zijn liefde voor Ophelia niet tonen en wijst haar van de hand. Ophelia wordt stilaan gek van deze onbegrijpelijke afwijzing. Wanneer Hamlet dan bij vergissing haar vader vermoordt, wordt zij helemaal waanzinnig en kan ze alleen nog spreken in flarden van liefdesliedjes. Kort daarop verdrinkt ze in een rivier.’
