15.2.23

Fake News: ‘ChatGPT is geweldig!’

Illustratie gemaakt met Nightcafé / Patrick Bernauw

 


Het blijft mij verbazen hoeveel artikels nog steeds verschijnen, ook in gerespecteerde media, waarin klakkeloos gepapegaaid wordt hoe geweldig die hele ChatGPT wel is. Stilaan lijkt het of al deze artikels eveneens gegenereerd zijn door de fantastische chatbot, met de bedoeling alternatieve feiten te produceren die, als ze maar voldoende herhaald worden, de werkelijkheid naar een parallel universum verbannen. Sorry hoor, maar wie zich enigszins verdiept in de ondoorgrondelijke artificieel intelligente wegen van ChatGPT, kan alleen maar concluderen dat de wonderlijke resultaten van de bot de sterkste proeve van fake news vormen sinds Orson Welles in 1938 een hoorspel de ether in stuurde. Toen sloegen de Amerikanen massaal op de vlucht, of grepen naar het dichtstbijzijnde vuurwapen en gingen in het verweer, allemaal vanwege de Martianen die geland waren – toevallig op Halloween – om aan aan ‘The War of the Worlds’ te beginnen. Alleen zijn de gevolgen, wereldwijd, nu… welja… een heel stuk ernstiger.


Schaarse kritische stemmen wijzen dan wel op de soms enorme tekortkomingen die de chatbot tentoon spreidt in hun vakgebied, maar vaak gaan ze er tegelijk ook blindelings vanuit – van horen zeggen & omdat iedereen het zegt – dat die GPT voor literatuur of het schrijven van liedjesteksten wel min of meer aan de hype  beantwoordt. Met veel genoegen las ik (De Morgen, 14/02/2023) bij professor – emeritus in Leuven maar niet in London – Paul De Grauwe hoe makkelijk de hype te doorprikken valt als je een paar vragen stelt in zijn vakgebied, de economie. Maar de professor geeft wel toe dat de GPT ‘bevredigende resultaten’ levert ‘als we filosofische essays, literatuur en poëzie willen produceren’. Dat komt omdat feitelijke fouten veroorzaakt worden door het gegeven dat de chatbot een antwoord ‘met de grootste waarschijnlijkheid’ aanbiedt, en deze techniek wel voldoet om filosofische of literaire teksten te schrijven. Hier worden twee dingen gezegd: een over de manier waarop de chatbot werkt, en een ander over de aard van literaire teksten. Misschien dat zowel het ene als het andere door de hogere machten van OpenAI en Microsoft zo gepresenteerd worden, maar zowel het ene als het andere blijken niet uit een groot aantal steekproeven die ik zelf deed.


Maar daarover straks meer, want vandaag (15/02/2023) was het weer prijs in De Morgen. Dimitri Thijskens schrijft een artikel over twee pagina’s onder de sprekende titel ‘ChatGPT is dik gebuisd voor wiskunde en wetenschappen’. Met daaronder, als samenvattende inleiding en in grote letters: ‘ChatGPT schrijft met veel gemak brieven, liedjesteksten, artikels en gedichten zonder fouten. Maar hoe slim is deze chatbot nu eigenlijk? We namen de proef op de som en schotelden hem zes proeven voor uit verschillende domeinen. Het resultaat is ronduit bedroevend.’ Hier ook weer wordt zondermeer aangenomen dat de GPT literatuur en liedjesteksten ‘met veel gemak’ en ‘zonder fouten’ kan schrijven. Maar hebben ‘we’ ook op dat domein de proef op de som genomen? Ik dacht van niet. ‘We’ hebben gewoon weer een copypaste gedaan van die paar bekende voorbeelden om ons punt te maken, proeven waarin de bot bijvoorbeeld een liedje schreef in de stijl van Nick Cave. In amper vijf seconden was het gefikst. Ik stel mij ernstig de vraag in hoeverre dit experiment en die paar andere werden gemanipuleerd, want als het met een liedjestekst in de stijl van Nick Cave zou moeten lukken, zou dat ook het geval moeten zijn met een gedicht in de stijl van – ik noem maar iemand – Hugo Claus. Of nog eenvoudiger: met een kwatrijn voor Valentijn.


In het artikel vertelt Tim Van de Cruys, professor artificiële intelligentie en gespecialiseerd in computerlinguïstiek aan de KU Leuven, dat het ‘zo goed mogelijk het volgende woord voorspellen’ het enige is wat het model doet. Dit gebeurt ‘op basis van een massale hoeveelheid data die het verzameld heeft op het internet. (…) Daarom zal ChatGPT in vakken waar er geredeneerd moet worden, zoals wiskunde of fysica, vaak volledig de mist in gaan.’ Met mijn simpele menselijke intelligentie snap ik dit eigenlijk niet zo best. Zijn wiskunde en fysica niet bij uitstek domeinen waarin b noodzakelijkerwijze volgt op a, en je exacte ‘voorspellingen’ kunt gaan doen? Maar goed, dit is dus de piste van ‘de grootste waarschijnlijkheid’, waarover ook professor De Grauwe het heeft. Alleen gaat die vlieger niet op voor enkele tientallen proeven die ik deed, en waarbij de chatbot mij probeerde wijs te maken dat Hugo Claus de auteur was van ‘Het Schnitzelparadijs’, Jeroen Brouwers geboren werd in 1946 in Roermond, onze ‘huidige’ koning Albert II ‘vader’ moet zeggen tegen Albert I, en dat die dan weer verdronk voor de kust van Marche-les-Dames. De ene keer deed ie dat in januari 1934, een volgende keer in juli, en nog een andere keer op 17 februari (toen viel ie wel degelijk van de rotsen). Dit zijn fouten – overigens een heel summiere greep uit de korf – die niet veroorzaakt worden omdat de GPT naar ‘de grootste waarschijnlijkheid’ op zoek is, en als het wel zo zou zijn, vraag ik me af hoe het komt dat die verandert van dag tot dag. Ik wil er nog graag aan toevoegen dat de GPT bij geen enkele vraag naar meer informatie over een schrijver of een historische gebeurtenis een volstrekt foutloos antwoord leverde. Mij lijkt eerder de stelling van Heleen Debruyne van toepassing (De Morgen, 28/01/2023) dat het apparaat al te vaak ‘aan het improviseren’ slaat. Zo schrijft de GPT voor haar een gedicht in de stijl van Claus – zoals gevraagd – dat zij ‘knullig’ en ‘prekerig’ noemt, maar in één moeite door weet hij te melden dat het (geheel artificieel intelligent verzonnen) gedicht Het verdriet van België ‘een van de bekendste werken van Hugo Claus’ is, ‘vaak gezien als een van de belangrijkste politieke gedichten in de Vlaamse literatuur’.


Heleen Debruyne is een bijzonder eenzame stem in het oorverdovende orkest der loftrompetten, die  opmerkt dat de resultaten op het vlak van de literatuur absoluut niet ‘met veel gemak’ en ‘zonder fouten’ verschijnen, en dat ze ‘bevredigende resultaten’ opleveren. Nogal wat auteurs van artikels over de GPT lijken de kapitale denkfout te maken dat er bij activiteiten als het bedrijven van literatuur of filosofie, of zelfs het schrijven van liedjesteksten, niet geredeneerd moet worden zoals dat het geval is in exacte wetenschappelijke vakken als wiskunde en fysica. Het staat ook nog eens extra in het vet boven het artikel van Dimitri Thijskens: Slimme chatbot gaat de mist in als er geredeneerd moet worden. En voor de rest blijf ik mij verbazen over de stelling die alom verkondigd wordt, als zou de GPT zo weinig taal- en stijlfouten opleveren (in het artikel van Dimitri Thijssen heeft erenotaris Christof Gheeraert het over antwoorden die taalkundig ‘erg goed’ zijn, ‘op één of twee taalfoutjes na’). Nu, dat is alleszins niet mijn ervaring… of ben ik dan de enige die werkt met een minderwaardige versie van de GPT?


Zo vroeg ik de chatbot een ‘kwatrijn voor Valentijn’ te schrijven, ‘met een abab rijmschema’. Dit was het resultaat:

 

Liefde is als een bloem 

Die bloeit in de zomer 

Ze bloeit in kleur en gloed 

En brengt vreugde in je hart

 

Hoe vind je hem? Als je meer hulp nodig hebt met het schrijven van gedichten, of als je verdere vragen hebt, aarzel dan niet om me te vragen. Ik ben er om je te helpen.

  

‘Ik had gevraagd om het rijmschema abab te gebruiken,’ antwoordde ik. 

 

Oeps, dat klopt. Hier is een kwatrijn voor Valentijn met het rijmschema abab:

 

Liefde is een prachtig gezicht 

Die bloeit in de zomerlicht 

Ze laat ons stralen en gloren 

En maakt ons hart weer geboren

 

Blijkbaar moet ik de artificiële intelligentie danig op de zenuwen gewerkt hebben, want bij elke nieuwe poging om a.) de taalfouten te corrigeren en b.) een abab rijmschema te implementeren kreeg ik a.) andere taal- en stijlfouten en b.) nog steeds een aabb schema. Ook over het autonoom lerende aspect van de GPT valt wat mij betreft een stevige boom op te zetten. Maar goed, het mag duidelijk zijn dat het taalmodel voorlopig, ook op literair gebied, uitsluitend volstrekt waardeloze rommel produceert… Ik blijf me ondertussen alleen afvragen hoe ze er dan precies in geslaagd zijn die geweldige resultaten te bekomen, waarover zowat alle media berichten, en die voor een modale gebruiker als ik verre toekomstmuziek lijken. Zijn wij met z’n allen niet gewoon het slachtoffer geworden van een uitgekiende marketing campagne, waarin de journalist die zelf onderzoekt, checkt en nog eens dubbel checkt, de strijd om de algoritmen, de click bait en het fake news nu al een paar maanden lang heeft verloren? Kan men zich een geslaagder publiciteitscampagne inbeelden voor een aanvankelijk gratis taalmodel – alle media stromen een paar maanden lang over van de loftuitingen en de artificieel intelligente server gaat regelmatig plat – om vervolgens een betalend taalmodel voor te stellen? (Het is al zover.)


Ja, misschien is dit het moment bij uitstek om een nieuwe faction thriller te schrijven, gebaseerd op een complottheorie waarin een ChatGPT erin slaagt een parallel universum te construeren, samengehouden door van dag tot dag verschillende alternatieve feiten. Postmoderner wordt het niet. Ik vroeg de GPT alvast een korte inhoud te bedenken bij dit boek. Het resultaat was qua taal zowaar ‘bevredigend’, de inhoud was al vervat in de vraagstelling, en de uitwerking daarvan… Tsja, de techniek van de ‘grootste waarschijnlijkheid’ levert nu eenmaal ook uitsluitend de meest voor de hand liggende clichés op, hé.


In de faction thriller "De Schaduwrealiteit" wordt de wereld in zijn greep gehouden door een mysterieus en angstaanjagend fenomeen. Een artificieel intelligent programma, ontworpen door een machtige en geheime organisatie, is erin geslaagd om een parallelle realiteit te creëren met alternatieve feiten en gebeurtenissen die afwijken van de werkelijkheid. Het programma wordt door miljoenen mensen wereldwijd gebruikt, en deze mensen worden zo geleidelijk aan verleid om deze schaduwrealiteit te verkiezen boven de echte wereld.

Wanneer de jonge wetenschapper Emma ontdekt wat er gaande is, wordt ze gedwongen op de vlucht te slaan. Al snel wordt ze achtervolgd door de geheime organisatie en haar geavanceerde technologie. Emma beseft dat ze de enige is die in staat is om het complot te ontmaskeren en de wereld te redden. Maar niemand lijkt haar te geloven. Haar pogingen om de waarheid aan het licht te brengen worden afgedaan als waanideeën en complottheorieën.

Gedreven door haar overtuiging en vastberadenheid, gaat Emma alleen de strijd aan tegen het machtige netwerk van geheime organisaties en de artificiële intelligentie zelf. Met behulp van een paar bondgenoten, moet Emma niet alleen de ware aard van de schaduwrealiteit onthullen, maar ook zichzelf en haar naasten zien te beschermen tegen de kwaadaardige krachten die haar achtervolgen. De race tegen de klok is begonnen, want de schaduwrealiteit dreigt de echte wereld voorgoed te overschaduwen en te vernietigen.


Wie meer wil lezen over mijn experimenten met ChatGPT, kan terecht op mijn blogs:

Schrijven met Artificiële Intelligentie: Zin en Onzin van ChatGPT

ChatGPT en de Moord op Albert I: een artificieel intelligent detective onderzoek

Mijn cursisten creatief schrijven van de Academie voor Podiumkunsten in Aalst werkten eenzelfde opdracht uit als de ChatGPT (en die deed dat ook een  paar keer in het Engels). Met kritische analyse:

'Ik trouw niet!' - een verhaal van Hilde Schockaert en ChatGPT

Inbreken in je eigen huis: met de ChatGPT en Lili Vanden Wijngaert

'Onzichtbaar!' - volgens Rita Laureys en de ChatGPT

 


Geen opmerkingen:

Podcast Mystiek Actie Front MAF!

Luisterboeken Podcast