De kastanjeboom, een luisterspelmonoloog van Verona Adriaensens, gespeeld door Patrick Bernauw

 

 tekening Jeroen De Coninck

In 2020 stelde Verona Adriaensens in mijn schrijversklas een novelle voor, die ik bijzonder sterk geschreven vond. Ze vertelde erbij dat ze het werkje graag wilde uitgeven in boekvorm, al had ze in eerste instantie gedacht aan een soort luisterspel. Omdat de tekst een innerlijke monoloog is van Rogier, is die inderdaad bij uitstek geschikt voor audio drama. 

Ik herlas de tekst met het idee in het achterhoofd dat ik Rogier ook zou vertolken. Eigenlijk heb ik mij altijd én als performer én als schrijver gezien - zonder de ontelbare vele vertellingen op diverse podia of de honderden optredens met mijn gezelschap voor muziektheater (Compagnie de Ballade, 1999-2011), zonder het acteren in tal van luisterspelen in de jaren 80 en 90... zou ik een heel andere schrijver geworden zijn. Vaak dacht ik zelfs dat ik schreef om te kunnen 'spelen', niet omgekeerd.

Luisterspelen schrijven én produceren is een zéér oude liefde van me. Ik was amper 19 toen BRT radio een eerste kort scenario van me produceerde tot een heus luisterspel, en een paar jaar later behoorde ik tot de eerste lichting scenaristen die daar ook een soort van opleiding voor kreeg, in het kader van de seminaries die de BRT toen organiseerde voor auteurs van radio drama. Eind jaren '80 richtte ik mijn eigen productiehuis op, het Onafhankelijk Radiofonisch Gezelschap (Orage) waarmee we tien jaar lang elke maand een 'culturele' productie maakten die uitgezonden werd op - in onze hoogtijdagen - meer dan 60 Vlaamse vrije radio's. En momenteel hou ik me, naast het lesgeven in creatief schrijven, vooral onledig met mijn podcast Mysterieus België. Sinds kort geven we met vzw de Scriptomanen trouwens ook luisterboeken uit.

De meeste luisterboeken worden 'droog' voorgelezen, maar daar hadden én de performer én de luisterspelmaker in mij geen zin in. Het personage Rogier moest 'gespeeld' worden, vond ik. En dat 'spelen' is heel iets anders dan het sowieso een stuk afstandelijker 'voorlezen' van een tekst. Komt erbij dat ik de stem wilde laten ondersteunen door geluiden en muziek, zoals dat gebeurt in een echt luisterspel. Dus heb ik samen met Verona de geschikte muziek bij elkaar gezocht – waar we die muziek moesten zoeken, lag voor de hand, omdat klassieke muziek, van Händel en Chopin en Bach, in het verhaal van Rogier een belangrijke rol speelt. En natuurlijk moesten de stem, de muziek en de geluidseffecten ook gemonteerd worden. Daarvoor heb ik de hulp ingeroepen van Antoine Derksen, die ook de geluidsregie en de montage doet voor de podcast Mysterieus België en de luisterboeken die we maken.

Luisterboeken worden tegenwoordig bijna uitsluitend digitaal gemaakt op MP3 en ook online verspreid. Zo kun je De kastanjeboom van Verona Adriaensens nu bijvoorbeeld aankopen en downloaden of streamen via Bol ,  of in gespecialiseerde luisterboekhandels als Luisterrijk.nl Maar je kunt ook een abonnement nemen op Storytel, dat vergelijkbaar is met Netflix. In Nederland kun je ze ook ontlenen of huren in de openbare bibliotheek.

Verona Adriaensens

Ik wil niet meer, ik wil er een punt achter zetten. Ik heb gisteren bijna niets gegeten. Ik eet niet meer. Ik trek de gewichten van de klok niet meer op. Voor mij mag de wereld vergaan. Voor mij staat de tijd stil. En als ik me slap voel, ga ik op bed liggen. Ons bed, Anna, dicht tegen je huid. Ik heb het koud, Anna. Breng me een deken. Leg het over mijn hoofd. Dan ben ik weg, dan ben ik er niet. Zoals een kind, Anna, dat zich verstopt en denkt dat het er niet meer is. 

Je kent iemand die rouwt om het verlies van zijn geliefde en die zich afvraagt: wat loop ik hier nog te doen? Luister dan naar Rogier. Hij neemt je mee naar de belangrijke gebeurtenissen uit zijn leven. Je ziet, hoort, voelt wat hij meemaakt. Luister naar Ombra mai fu van Händel, het lievelingslied van zijn vriendin Anna, een lofzang voor de boom en zijn schaduw. Luister naar wat er gebeurt als plots een zware tak van de kastanjeboom wordt afgezaagd, de tak waarin de mezen huizen. De kastanjeboom is het intieme verhaal van Rogier waarin hij zijn geheim, dat hij zelfs nooit deelde met zijn dochter, aan Anna vertelt. Recht uit het hart, zonder omwegen, zonder franjes toont hij haar zijn ziel. 

Verona Adriaensens gaf les in de middelbare school van het SGI te Lennik, volgde een schrijversopleiding aan de Schrijvers-Academie te Antwerpen, en werkt de laatste tien jaar als counselor/psychotherapeute in het Gezondheidscentrum 'De Tragel' te Dendermonde. Ze maakt deel uit van de schrijversklas van de Academie voor Podiumkunsten te Aalst.

"De Komedianten van de Bastille" van Patrick Bernauw, herdrukt en ook verkrijgbaar als ebook

“Theater is de kunst van de illusie. Een komediant laat het publiek geloven dat hij een God is of een Duivel. Er is geen woord van waar, en toch gelooft u hem, zolang het verhaal duurt.” 

We schrijven 1703. Molière, Frankrijks grote toneelschrijver en acteur – is overleden. Toch vertelt hij voor de laatste keer zijn levensverhaal, als de Man met het IJzeren Masker, en aan de zijde van Dottore, Colombina, Pantalone en Arlecchino, de meest bekende figuren uit de Commedia dell’ Arte. 

Toneel, literatuur, een les in Franse toneelgeschiedenis of één grote leugen? Aan het publiek om te oordelen... De scènes die hij samen met zijn Komedianten speelt in de gevangenis van de Bastille zijn nu eens macaber, dan weer komisch of poëtisch. In deze vertelling over de illusie van de geschiedenis en het theater is er maar één zekerheid: die van het onweerstaanbare leesgenot.

“Patrick Bernauw werpt met zijn historische roman (...) boeiende vragen op. (...) Hij is spitsvondig, erg grappig en scherp in zijn kritiek op het bewind van de Zonnekoning. De dialogen regenen als een verfrissende waterval op je neer. Het boek geeft je de kans te filosoferen over fictie en non-fictie, over de leugen van de werkelijkheid en de echtheid van toneel.” (Blikopener)

“De stijl is uitbundig en geeft goed de sfeer aan van eind 17de eeuw. Daar ligt de kracht van het verhaal: de feilloze en onnadrukkelijke sfeertekening.” (Biblion)

“Hij zet fantasie en werkelijkheid zodanig op zijn kop, dat het onderscheid niet meer te maken is. Een wervelend boek is het gevolg.” (MH in Gelders Dagblad en Arnhemse Courant)

“Natuurlijk is dit Molière, maar het is ook Bernauw. En hoe! Dit is ongelooflijk “plezierig”, en eigenlijk een script, comme il faut! Toch eerst dit, voor elk hoofdstuk staat een (...) gedicht: schitterend vonden we die, en meer dan de moeite waard om ze over te tikken, en in onze geheime map te bewaren. (...) Het verhaal zelf is illusie, de ene keer geloofwaardig, de andere keer volkomen leugenachtig of fantastisch, de volgende keer louter humor of ironie, of zelfs ronduit sarcastisch. Dit is toneel van de bovenste plank. Uitvoerbaar.” (Luk De Waele in De Vrijzinnige Lezer)

De Komedianten van de Bastille werd herdrukt bij Schrijverspunt en is verkrijgbaar in alle online boekhandels, ook als ebook.