Synchroniciteiten treden
bij mij bijna uitsluitend op in een literair creatieve context. Dat was bij het
schrijven van dit boek niet anders. Op 20 juli 2024 heb ik het hoofdstuk over
de mythopoëtische verbeelding van Carl Gustav Jung afgerond, en ik weet alleen
dat ik het in het volgende hoofdstuk over de grote droom moet hebben die ik als
kind al koesterde: schrijver worden. Een titel voor dat hoofdstuk heb ik nog
niet, en evenmin heeft zich al een klaar en duidelijk beeld gevormd in mijn
hoofd van wat ik precies wil vertellen. Dat zal de volgende dag wel blijken.
Maar dan
post Mi, op dezelfde twintigste juli een blackout van een krantenbericht,
getiteld Ontdek ’t Lang Oor. Het is zo één van haar kinderlijk aandoende
surrealistische sprookjes, die ze ook omzet in een verhaal of een gedicht:
Ontdek ’t Lang Oor
Op de maan in een diepe
put zit
de grote lavageest
uit de tijd dat de maan
nog niet
helemaal gestold was,
met een lang oor en een
lang lijf.
De Diamant schommelt al
zeker vijftig jaar boven
de gefantaseerde grot.
Zo was het meteen duidelijk voor mij met welke anekdote ik
mijn volgende hoofdstuk moest openen… zoals je in Een magisch-realist in Mysterieus België zult ontdekken.
Ik was nog geen twintig, toen iemand over mijn verhalenschrijverij wist te melden dat ik 'een visuele verbeelding' had. Korte tijd later ging ik dan ook aan de slag als stripscenarist. Tegelijk voelde ik mij in eerste instantie een verteller van verhalen. Maar het werken met woord én beeld heb ik eigenlijk nooit losgelaten.
Eén van mijn twee grote frustraties - de andere is dat ik alleen declamerend kan zingen - is dat ik niet het minste tekentalent bezit, een harde waarheid waarmee ik als achtjarig striptekenaar in de dop geconfronteerd werd. Later heb ik dat manco gecompenseerd door enerzijds scenario's te gaan schrijven, en anderzijds - zodra de technische middelen voorhanden waren - de mogelijkheden te onderzoeken van foto- en videobewerkingen.
In 2010 publiceerde de creatieve guru Austin Kleon Newspaper Blackouten vond daarmee het niet echt nieuwe, maar hoe dan ook wel onvervalst 21ste eeuwse genre van de blackout poetry uit (in het Nederlands: stiftgedicht). Sinds een kleine tien jaar ben ik een enorme fan van het genre, en ook een fervent beoefenaar. Eén van de leuke aspecten van blackout poetry is dat je bezig bent met woord én beeld, zonder dat je hoeft te kunnen tekenen. Kleon noemt zich trouwens een tekenaar die schrijft, en een schrijver die tekent. En dat de visuele weergave van je werkstuk, waarin je alle huidige mogelijkheden van fotobewerking volop kunt benutten, even belangrijk is als de inhoud... en uitermate geschikte om te publiceren via sociale media. Dat je de grafische vormgeving kunt uitpuren en - als niet-tekenaar - gebruik kunt maken van analoge of digitale collage technieken. Dat je zo rechtstreeks aansluiting kunt vinden bij een aantal surrealistische kunstenaars die ten zeerste tot je verbeelding spreken - Max Ernst, om het bij die ene te houden - is mooi meegenomen.
Ik heb een paar bundels met stiftgedichten gepubliceerd: Eutopia/Blackout en Malemort/Blackout - maar de meeste van mijn blackout poetry, ook en vooral Engelstalig, is te vinden op mijn Instagram pagina. Als mensen me vragen of ik nog wel wat schrijf, omdat er geen dikke boeken meer van mij verschijnen, verwijs ik ze graag door naar de - op de dag van vandaag - 1169 bijdragen op die pagina, waarvan er meer dan 1000 tot het genre van de blackout poetry behoren. (Of naar de 50 afleveringen van de podcast Mysterieus Belgiëwaarin ik mij als verteller van verhalen volop kan uitleven.)
Sinds begin dit jaar heeft de blackout poetry er nog een dimensie bij gekregen. Toen ontdekte ik, net als zovelen, de geneugten van geweldige artificiële intelligentie programma's als Nightcafé of Midjourney. Een zegen voor mensen die alleen kunnen schilderen met woorden. Eindelijk is het nu mogelijk op digitale wijze collages te maken van woord & beeld, ware graphic poems. Het liefst vertrek ik daarbij vanuit een stiftgedicht, dat ik al dan niet tot een 'gewoon' gedicht herschrijf (zoals ik ook deed in Eutopia/Blackout). Zo heb ik erg veel plezier beleefd aan de kleine serie De Meester der Dingen...
In 2016 was het 500 jaar geleden dat Dirk Martens, drukker in Aalst, de Utopia van Thomas More op zijn drukpers in Leuven legde. Dat wordt in Aalst onder meer herdacht met de Podcast (E)Utopiaen de uitgave van dit boek. Het bevat zeer diverse (e)utopische schrifturen - verhalen, gedichten, een essay en ook al eens een stukje drama - gepleegd door de cursisten literaire creatie van Patrick Bernauw aan de Academie voor Podiumkunsten: Ludo Constant, Hilde De Cock, Magali De Vlaeminck, Katherine Muylaert, Matthias Roggen, Rita Saeys, Jana Van Der Fraenen en Els Vermeir.
Utopia is in deze tijden van terrorisme en vluchtelingencrises weer brandend actueel. Ook na de publicatie van dit boek is het evenwel nog een groot mysterie waar de Weg naar (E)Utopia precies heen leidt. Misschien verdwalen we onderweg wel in de vierde dimensie...
Nog in dezelfde context verscheen mijn eigen boek Eutopia/Blackout waarin ik dezelfde problematiek behandel in een essay overblackout poetry (stiftgedichten) en hoe je daarmee ook literair creatief aan spiritistische 'channeling' kunt gaan doen, om in contact te treden met Hogere Geesten als die van Dirk Martens of Thomas More... of whatever.
Vroeger heette dat 'voorintekenen aan vriendenprijs' - nu crowdfunding:
In de boekhandel kost het boek Berichten uit Utopia€20 en Utopia/Blackout €18, maar u kunt genieten van de vriendenprijs:
* van €18 voor Berichten Uit Utopia
* van €15 voor Eutopia/Blackout
* van €30 voor Berichten uit Utopia én Eutopia/Blackout (in dat geval krijgt u er nog geheel gratis een uniek stiftgedicht bovenop!)
Er is een voorwaarde aan verbonden: u komt de boeken ophalen op de boekvoorstelling-met-receptie van vrijdag 10 juni, om 20 uur, in het Stedelijk Museum ‘t Gasthuys, Oude Vismarkt 13 te Aalst of na afspraak met ondergetekende.
Voorintekenen doet u door een mailtje te sturen naar vriendenprijsje@teambuildings.eu met duidelijke vermelding van uw naam, postadres en telefoon of mobiel nummer. En door €18 of €15 of €30 over te schrijven op het rekeningnummer van uitgeverij vzw de Scriptomanen: IBAN: BE 43 001693620101.
Zodra u een mailtje hebt gestuurd en de betaling hebt gedaan, reserveren wij voor u een exemplaar. U zult op uw mailtje ook een automatisch antwoord ontvangen dat de voorintekening bevestigt. Let wel, deze wordt pas van kracht als de betaling is gebeurd vóór 21 mei 2016. Graag ook melden of u het boek al dan niet komt ophalen op de boekvoorstelling van 10 juni of na afspraak met de auteur.
Blackout Poetry/stiftgedicht op basis van Atlantis is weggezonken; laat dat besef een begin zijn, een artikel van Daan Heerma van Voss, verschenen in De Morgen, 23/11/2015.
Syrisch jongetje Aylan, 3 jaar, aangespoeld op een strand bij Bodrum in Turkijke, op amper 5 kilometer van het Griekse eiland Kos. Zowel Bodrum als Kos klinken ons bekend in de oren als vakantiebestemming.
Aylan werd met zijn moeder en zijn broertje van 5 in een rubberen bootje gezet, met zo van die leuke blauwgele roeispanen.
Speelgoed, Aylan.
Het bootje sloeg lek, er was 1 reddingsvest aan boord voor een 10-tal opvarenden; 3 vluchtelingen overleefden die laatste paar kilometers naar Eutopia.
Poëzie Performance "Open Mankementen Dag / Malemort-Black Out"... ook in uw huiskamer?
Met Patrick Bernauw, Ellen Lanckman & Jeroen Bernaer.
Deze clip werd gemaakt ter gelegenheid van "Open Mankementen Dag" (7 en 14 september 2014) in Beringen-Mijn, door Patrick Bernauw (black-out poetry/stiftgedicht & performance) en Jeroen Bernaer (film + foto / bewerking: Patrick Bernauw).
Een stiftgedicht is een gedicht dat niet ontstaat door te schrijven maar door te schrappen. Men "schrijft" een stiftgedicht door met een merkstift in een bestaande gedrukte tekst, meestal krantenartikels of een bladzijde uit een oud boek, woorden of delen van woorden te schrappen tot wat overblijft een gedicht vormt, dat niets meer met de oorspronkelijke tekst te maken hoeft te hebben. Ook bekend als "black out poetry" ("uitgevonden" door Austin Kleon, "a writer who draws": http://austinkleon.com/)
